بيان آيهء 36 - 37 اعراب ان : خبر آن « لو » و ما بعد آن وَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ : ممكن است حال و ممكن است عطف بر خبر « ان » باشد . جايز نيست كه « جمله شرط » در محل حال و خبر « ان » « يُرِيدُونَ أَنْ يَخْرُجُوا » باشد ، زيرا در حقيقت ، جمله شرط ، مورد اعتماد و فايدهء كلام است . بخصوص كه « يُرِيدُونَ أَنْ . . . » خود در راس آيه‌اى ديگر قرار دارد . ما تُقُبِّلَ : جواب شرط . « ما » در جواب « لو » و در جواب « قسم » واقع مىشود ، لكن در جواب « ان » واقع نميشود ، زيرا حرف « ما » صدارت طلب است و در اين موارد به اين جنبهء آن لطمه‌اى وارد نميشود ، زيرا « لو » عملى نمىكند ، بر خلاف « ان » مقصود اكنون خداوند از عاقبت شوم كفار خبر داده ، مىفرمايد : إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْ أَنَّ لَهُمْ ما فِي الْأَرْضِ جَمِيعاً : آنان كه كافر شدند ، اگر هر كدام از آنها را حكومت و ثروت تمام زمين باشد . . . وَ مِثْلَهُ مَعَهُ لِيَفْتَدُوا بِهِ : و مثل آن را نيز اضافه داشته باشند و همه را بدهند براى نجات از كيفر روز قيامت . . . مِنْ عَذابِ يَوْمِ الْقِيامَةِ ما تُقُبِّلَ مِنْهُمْ : از آنها پذيرفته نميشود . وَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ : و براى آنها عذابى دردناك است . يُرِيدُونَ أَنْ يَخْرُجُوا مِنَ النَّارِ : ابو على جبايى گويد : يعنى آرزو مىكنند كه از آتش دوزخ خارج شوند ، زيرا اراده ، در اينجا به معناى تمنى است . حسن گويد : اراده در اينجا به معناى حقيقى است . يعنى هر چه آتش آنها را به شعلهء خود مىسوزاند ، ميل مىكنند كه از آن خارج شوند . مثل : « كُلَّما أَرادُوا أَنْ يَخْرُجُوا مِنْها أُعِيدُوا فِيها »